Oceny

Naiwne pytania:

Jakie funkcje ma pełnić ocena? Ma nas mobilizować? Ma informować o naszej wartości? Przydatności? Eliminować słabych i niegodnych przeżycia? Legitymizować arbitralny przywilej pracy?

Jest kijem, którym formułuje się podmioty wymagane przez instytucje, społeczeństwo czy jakąś tam władzę?

Czymś co dzieli wspólnoty, rozcina i antagonizuje?

Ocena pracownika akademickiego i ocena instytucji. Obie wpisane w późno nowoczesny kapitalizm survivalowy.

W ostatnim czasie związanym z reformowaniem szkolnictwa przeżyłem kilka egzystencjalnych wstrząsów. Pierwszy, gdy usłyszałem, że jeżeli publikuje jedynie w lokalnych czasopismach to nie jestem dobrym badaczem. Wysłałem kilka tekstów do czasopism zagranicznych. Scopus i impact factor – super. To chyba już jestem tym „dobrym”. I znowu – wstrząs i rozkład – w sumie to w ocenie pracownika się nie liczy. I znowu – czy jestem dobry, wystarczająco dobrym zasobem dla instytucji – system ocen mówi mi, że w sumie nieistotnym.

Oczywiście, twardziele i twardzielki powiedzą, że można to ignorować.

Świat bez ocen, bez przywileju i przymusu pracy – moja utopia. Utopia, ale nie szaleństwo ignorowania. Bestia nie znika, bo nakryjemy głowę kołdrą.

Ocena-bestia, w instytucji, wydaje wyroki. Kierowana sobie tylko zrozumiałą logiką.

Zarówno przy ocenie instytucji, jak i pracowniczek i pracowników, ocena zapada gdzieś poza nami – nie znamy wyniku, dopóki nie zostanie ogłoszony. Zasady się zmieniają w trakcie gry – i wygrać mogą tylko nieliczni.

Ocenianie jest krzywdzeniem i technologią władzy – dopasowaniem do „dobrego” podmiotu, tych istnień, które się nadają, spełniają arbitralne wymagania.

Pomaga indywidualizować i legitymizować społeczną niesprawiedliwość i przemoc władzy.

By tak działała potrzeba jednak, aby można było ją uznać za uzasadnioną.

Tymczasem to uzasadnienie zdaje się rozmywać – i pozostaje naga przemoc.

W przypadku zaś instytucji bezwzględna rywalizacja, mroczna walka o przetrwanie – którą sami, pragnąc przetrwać, intensyfikujemy.

Zastanawiam się czy tak jak w przypadku listy czasopism, nie należałoby zrezygnować z ocen instytucji i pracowników. Trudno mi uznać, że służą one czemuś innemu niż przemocy, przynosząc cierpienie, rozkład relacji i blokują życie.