Poezja w nas

Zdarzyło się, że byłem w Atenach na konferencji pedagogów krytycznych. Spotkania, które z reguły napełniają mnie energią. Jedno z wystąpień wywarło na mnie bardzo duże wrażenie. John Portelii rozpoczął od recytacji wiersza Mahmouda Darwisha Identity Card. A to był dopiero początek. Cały referat przeplatany był poezją, mieszaną z teoretycznymi odniesieniami i wspomnieniami z praktyk oporu w instytucjach edukacyjnych.

Czytał swój tekst, wspominając o kruchości, przypadkowości tożsamości:

I was aksed

I was asked, am I from Armenia

or from Lebanon

am I Spanish or am I Italian

nobody noticed that I am

Maltese.

Shalom,

are you by chance a Jew?

Salam,

are you a Muslim?

How words and appearances deceive you.

Perhaps my Thick black hair

Or else that sculptured nose

That Thick beard

That accent.

But am I Maltese?

What a heavy accent you have got

certainly you are not Canadian.

Do you mind showing us your passport?

His worried gaze in my eyes

He stamped the passport

How come you did not tell me you are

 Canadian?

(Portelli, 2016: 34 tomik: Luggage/Bagage)

Poprzez odwołania do poezji wywoływał emocjonalne poruszenie – wiedza nie miała jedynie intelektualnego charakteru, ale przenikała ciało, rozpalała pragnienia. To, że do dzisiaj mogę przywołać to wystąpienie, słyszę jego głos – tego nie osiągnąłby bez poezji. Teoretyczne odwołania pozostały by zimne. Przykłady z praktyki zastygłe i techniczne.

Poezja pozwoliła zrozumieć z czym się zmagał. O co chodzi w walce, którą prowadzi jako pedagog krytyczny.

Staliśmy się uczestnikami.

Dzisiaj czytam tekst prof. Moniki Kostery i dr hab. Jerzego Kociatkiewicza o mocy poezji. Jej istotnej roli w tworzeniu lepszego świata. Tekst dostępny tutaj. 

Zgadzam się, że sztuka i poezja jest tym, co może rozbudzić w nas utopijne pragnienia, pozwala lepiej zrozumieć codzienne doświadczenia i je przekraczać. Wykorzystanie jej w badaniach może uczynić tekst mocniejszym, zakorzenić słowa w egzystencji, w materii. Nie tyle informować o efektach, co rozpalać wyobraźnię, wrażliwość i wywrotowe pragnienia.

Pisanie poetyckie, wiersze jako artykuły naukowe – to nie postmodernistyczna fanaberia, ośmieszanie badań czy co tam jeszcze różne osoby szepczą po kątach w fabryce. Poezja dla pedagogów krytycznych może stanowić istotną praktykę budzenia nadziei, tworzenia wspólnot i rewolucyjnego przekraczania tego, co dane.